# اعتبارسنج در یک نگاه

## نمای کلی اعتبارسنج‌های دات‌وان

<figure><img src="/files/KIswEucObbjEg4drZdsY" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

***

### نمای کلی اعتبارسنج‌ها

<p align="right">دات‌وان اسمارت‌چین بر پایه شبکه‌ای از اعتبارسنج‌ها کار می‌کند که تحت مکانیزم اجماع <strong>Proof of Staked Authority (PoSA)</strong> فعالیت دارند. این ساختار، زمان تولید بلاک را کوتاه نگه می‌دارد و کارمزد تراکنش‌ها را کاهش می‌دهد.</p>

<p align="right">اعتبارسنج‌ها ستون فقرات شبکه هستند؛ آن‌ها بلاک‌ها را پیشنهاد و اعتبارسنجی می‌کنند، تراکنش‌ها را تأیید می‌کنند و کمک می‌کنند پروتکل به‌شکل امن و کارآمد اجرا شود.</p>

***

### اعتبارسنج چیست؟

<p align="right">اعتبارسنج‌ها نودهایی هستند که مسئول تولید بلاک و حفظ امنیت شبکه دات‌وان‌اند. آن‌ها در بسته‌بندی تراکنش‌ها، ایجاد و اعتبارسنجی بلاک‌ها و حفظ یکپارچگی دفترکل مشارکت می‌کنند و در ازای این نقش، پاداش خود را به‌صورت توکن DOTO دریافت می‌کنند.</p>

<p align="right">نقش اعتبارسنج فقط یک نقش فنی نیست؛ بلکه یک تعهد بلندمدت به پایداری شبکه، آپ‌تایم بالا و مشارکت صادقانه در فرایند اجماع است.</p>

***

### انتخاب اعتبارسنج‌ها و اجماع

<p align="right">دات‌وان هر روز پس از ساعت <strong>00:00 UTC</strong> یک فرایند انتخاب روزانه انجام می‌دهد تا بر اساس رتبه‌بندی استیکینگ، فعال‌ترین اعتبارسنج‌ها را برای تولید بلاک انتخاب کند.</p>

<p align="right">در میان اعتبارسنج‌های انتخاب‌شده:</p>

<p align="right"><strong>Cabinets</strong><br>اعتبارسنج‌هایی هستند که بیشترین مقدار استیک‌شده را دارند و در هر epoch، شانس بیشتری برای انتخاب به‌عنوان اعتبارسنج اجماع دارند.</p>

<p align="right"><strong>Candidates</strong><br>سایر اعتبارسنج‌های فعال هستند که در هر epoch، احتمال انتخاب آن‌ها کمی کمتر است.</p>

<p align="right">در هر epoch، زیرمجموعه‌ای از Cabinets و Candidates انتخاب می‌شوند تا مجموعه اعتبارسنج‌های اجماع را تشکیل دهند؛ یعنی همان گروهی که مسئول تولید بلاک‌ها در آن دور است.</p>

<p align="right">اعتبارسنج‌هایی که وارد مجموعه فعال نمی‌شوند، باید تا چرخه انتخاب بعدی منتظر بمانند.</p>

<p align="right">اگر یک اعتبارسنج برای تولید بلاک انتخاب شود اما در فرایند مشارکت نکند، با پیامدهای <strong>slashing</strong> مواجه خواهد شد.</p>

***

### توپولوژی شبکه

<p align="right">اعتبارسنج‌های دات‌وان از طریق یک شبکه <strong>Peer-to-Peer (P2P)</strong> به یکدیگر متصل هستند. این شبکه هم از اتصال مستقیم و هم از اتصال غیرمستقیم پشتیبانی می‌کند.</p>

<p align="right">به‌عنوان اپراتور اعتبارسنج، می‌توانید یکی از دو مدل استقرار زیر را انتخاب کنید:</p>

<h4 align="right">Mode A — استاندارد؛ ساده‌تر برای راه‌اندازی</h4>

<p align="right">در این حالت، IP عمومی اعتبارسنج شما مستقیماً در اختیار شبکه P2P قرار می‌گیرد. این مدل به‌دلیل تعداد کمتر مسیرهای ارتباطی، کارایی بالایی دارد.</p>

<p align="right">با این حال، اکیداً توصیه می‌شود دسترسی HTTP را غیرفعال کنید و اطلاعات نود خود را محافظت‌شده نگه دارید تا ریسک حملات DDoS کاهش پیدا کند.</p>

<h4 align="right">Mode B — Sentry Node؛ امنیت بیشتر</h4>

<p align="right">در این حالت، اعتبارسنج خود را پشت یک یا چند <strong>Sentry Node</strong> پنهان می‌کنید. Sentry Nodeها نودهای کامل دات‌وان هستند که به‌عنوان یک لایه محافظ میان اعتبارسنج و شبکه عمومی عمل می‌کنند.</p>

<p align="right">این مدل از اعتبارسنج شما در برابر حملات DDoS و سایر تهدیدهای بیرونی محافظت می‌کند و برای اعتبارسنج‌های عملیاتی و production، پیکربندی پیشنهادی محسوب می‌شود.</p>

<figure><img src="/files/MamVPUNO01I7KSJdztqO" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

***

### اقتصاد اعتبارسنجی

<p align="right">پاداش اعتبارسنج‌ها از دو منبع تأمین می‌شود:</p>

<p align="right">کارمزد تراکنش‌هایی که از بلاک‌های تولیدشده جمع‌آوری می‌شود.<br>کارمزد کمیسیون از delegatorهایی که توکن DOTO خود را روی اعتبارسنج شما استیک می‌کنند.</p>

<p align="right">برای نمونه، فرض کنید پاداش یک بلاک <strong>100 DOTO</strong> باشد و اعتبارسنج دارای <strong>20٪ خوداستیک‌شده</strong> و <strong>20٪ نرخ کمیسیون</strong> باشد.</p>

<p align="right">توزیع پاداش به‌گونه‌ای طراحی شده است که عملکرد پایدار را تشویق کند، اعتبارسنج‌ها را با رشد بلندمدت شبکه هم‌راستا نگه دارد و به‌جای تمرکز قدرت، از غیرمتمرکزسازی پشتیبانی کند.</p>

<p align="right">فعالیت اعتبارسنج‌ها و تاریخچه پاداش‌ها از طریق <strong>DotOne Explorer</strong> قابل مشاهده و پیگیری است.</p>

| توزیع پاداش                      |      محاسبه |       مقدار |
| -------------------------------- | ----------: | ----------: |
| کمیسیون؛ سهم اعتبارسنج           |   100 × 20٪ |     20 DOTO |
| باقی‌مانده برای Delegatorها      |    100 − 20 |     80 DOTO |
| سهم خودِ اعتبارسنج از Delegation |    80 × 20٪ |     16 DOTO |
| سهم سایر Delegatorها             |    80 × 80٪ |     64 DOTO |
| **کل پاداش اعتبارسنج**           | **20 + 16** | **36 DOTO** |

<p align="right">توزیع پاداش به‌گونه‌ای طراحی شده است که عملکرد پایدار را تشویق کند، اعتبارسنج‌ها را با رشد بلندمدت شبکه هم‌راستا نگه دارد و به‌جای تمرکز قدرت، از غیرمتمرکزسازی پشتیبانی کند.</p>

<p align="right">فعالیت اعتبارسنج‌ها و تاریخچه پاداش‌ها از طریق  <a href="https://explorer.dotone.network/txs">DotOne Explorer</a> قابل مشاهده و پیگیری است.</p>

***

### ریسک‌ها و Slashing

<p align="right">اعتبارسنج‌هایی که رفتار غیرصادقانه یا مخرب داشته باشند، یا نتوانند آپ‌تایم لازم را حفظ کنند، ممکن است با <strong>slashing</strong> مواجه شوند؛ یعنی بخشی از DOTO استیک‌شده آن‌ها به‌عنوان جریمه کاهش پیدا کند.</p>

<p align="right">شدت جریمه به نوع تخلف بستگی دارد:</p>

#### Double Sign

<p align="right">اگر کلیدهای اعتبارسنجی به‌صورت هم‌زمان روی دو یا چند ماشین اجرا شوند، تخلف <strong>Double Sign</strong> رخ می‌دهد.</p>

<p align="right"><strong>جریمه:</strong> کاهش قابل‌توجه از مقدار استیک‌شده و یک دوره طولانی jail که در آن اعتبارسنج نمی‌تواند در اجماع مشارکت کند، مگر اینکه به‌صورت دستی unjail شود.</p>

#### Malicious Vote

<p align="right">اگر همان کلیدهای اجماع و رأی‌دهی به‌طور هم‌زمان روی چند ماشین اجرا شوند، این رفتار به‌عنوان تخلف <strong>Malicious Vote</strong> شناخته می‌شود.</p>

<p align="right"><strong>جریمه:</strong> کاهش بخشی از استیک و قرار گرفتن در jail. پس از پایان دوره jail، امکان ارسال تراکنش unjail وجود دارد.</p>

#### Downtime

<p align="right">اگر اعتبارسنج در یک بازه ۲۴ ساعته، تعداد مشخصی از بلاک‌ها را از دست بدهد، جریمه آفلاین بودن فعال می‌شود.</p>

<p align="right">ادامه‌دار شدن Downtime باعث افزایش جریمه و قرار گرفتن اعتبارسنج در jail می‌شود. پس از آن، اعتبارسنج باید برای بازگشت به مشارکت، تراکنش unjail ارسال کند.</p>

#### Low Self-Delegation

<p align="right">اعتبارسنج‌ها باید حداقل مقدار مشخصی از DOTO را به‌صورت self-delegation حفظ کنند.</p>

<p align="right">اگر مقدار self-delegation از این حد کمتر شود، اعتبارسنج تا زمان بازگرداندن حداقل موردنیاز، وارد دوره jail می‌شود.</p>

> <p align="right">هر فردی می‌تواند شواهد مربوط به تخلفات Double Sign یا Malicious Vote را ثبت کند و در ازای آن پاداش دریافت کند. این سازوکار به پاسخ‌گویی و سلامت کل شبکه کمک می‌کند.</p>

***

### مسئولیت‌های اعتبارسنج‌ها

<p align="right">اجرای یک اعتبارسنج یعنی پذیرش مسئولیت در قبال سلامت و یکپارچگی شبکه.</p>

<p align="right">از اعتبارسنج‌ها انتظار می‌رود:</p>

<p align="right">زیرساختی امن، پایدار و قابل اتکا نگه دارند.<br>فرایندهای ارتقای پروتکل را به‌موقع دنبال و اجرا کنند.<br>از هرگونه رفتار مخرب، دستکاری‌گرانه یا غیرشفاف خودداری کنند.<br>در تمام زمان‌ها، به‌صورت شفاف و قابل اعتماد در اجماع مشارکت داشته باشند.</p>

<p align="right">پایداری شبکه همیشه در اولویت است.</p>

***


---

# Agent Instructions: Querying This Documentation

If you need additional information that is not directly available in this page, you can query the documentation dynamically by asking a question.

Perform an HTTP GET request on the current page URL with the `ask` query parameter:

```
GET https://docs.dotone.network/documentation/dotone-smartchain-persian/aatbarsnj/aatbarsnj-dr-yk-ngah.md?ask=<question>
```

The question should be specific, self-contained, and written in natural language.
The response will contain a direct answer to the question and relevant excerpts and sources from the documentation.

Use this mechanism when the answer is not explicitly present in the current page, you need clarification or additional context, or you want to retrieve related documentation sections.
